Gostyngiad o 30% yn yr ardrethi busnes i leoliadau lletygarwch a hamdden ar y stryd fawr

Bydd tafarndai, bwytai, caffis, bariau, clybiau trwyddedig, gwestai, campfeydd, sinemâu a llawer o leoliadau poblogaidd eraill ar y stryd fawr ledled Cymru yn gweld eu biliau ardrethi yn gostwng 30% wrth i Lywodraeth Cymru gefnogi’r busnesau y mae pobl yn dibynnu arnyn nhw.

Mae’r cam hwn yn rhan o ymrwymiad maniffesto Llywodraeth Cymru i ailgydbwyso’r system ardrethi busnes a rhoi bywyd newydd i ganol trefi.

Bydd y cymorth parhaol hwn yn fwy na’r rhyddhad dros dro o 15% sydd ar gael ar hyn o bryd i fusnesau lletygarwch bwyd a diod, gan roi mwy o sicrwydd i fusnesau gynllunio a buddsoddi ar gyfer y dyfodol.

Ymhlith y busnesau a fydd yn elwa mae:

lleoliadau lletygarwch bwyd a diod: tafarndai, bwytai, caffis, bariau, cyrtiau bwyd, clybiau trwyddedig a lleoliadau cerddoriaeth fyw
llety ymwelwyr: gwestai, tai llety a hosteli
lleoliadau hamdden: sinemâu, theatrau, llyfrgelloedd, amgueddfeydd a champfeydd

Bydd eiddo bach a chanolig cymwys sydd â gwerth ardrethol o dan £51,000 yn elwa ar y cymorth parhaol hwn. Bydd siopau manwerthu hefyd yn parhau i gael budd o’r cymorth hwn, a fydd yn adeiladu ar y lluosydd is sy’n weithredol eleni.

Bydd cynnydd bach yn y lluosydd uwch, sy’n berthnasol i’r eiddo gwerth uchaf yng Nghymru, yn ariannu’r cymorth hwn, heb leihau’r cyfraniad cyffredinol y mae ardrethi busnes yn ei wneud tuag at ariannu gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru.

Dywedodd y Prif Weinidog, Rhun ap Iorwerth:

Ein strydoedd mawr yw calon ein cymunedau ledled Cymru, ac mae’r busnesau sy’n eu llenwi yn haeddu ein cefnogaeth.
Mae’r gostyngiad hwn o 30% yn yr ardrethi ar gyfer tafarndai, caffis, campfeydd, gwestai a chymaint o ffefrynnau lleol eraill yn ymwneud â rhoi’r hyder i’r busnesau hynny fuddsoddi, tyfu a pharhau i wasanaethu’r cymunedau sy’n dibynnu arnyn nhw.
Rydyn ni’n gwneud i’r system weithio’n well i’r sectorau sy’n rhoi bywyd i ganol ein trefi.

Mae’r newid hwn yn cyd-fynd â gwaith y Tasglu Canol Trefi, a fydd yn ystyried pa gymorth ychwanegol wedi’i deilwra sydd ei angen ar ganol trefi unigol, gan gydnabod bod gwahanol rannau o Gymru yn wynebu heriau gwahanol.

Dywedodd y Gweinidog Cabinet dros Gyllid, Elin Jones:

Bydd y newid sylweddol a pharhaol hwn yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fusnesau lletygarwch a hamdden cymwys ledled Cymru.
Rydyn ni wedi cymryd dull cytbwys, gan sicrhau bod y cymorth hwn yn fforddiadwy wrth ddiogelu’r cyfraniad hanfodol y mae ardrethi busnes yn ei wneud i’n gwasanaethau cyhoeddus, a bod y cymorth yn mynd i’r busnesau lle bydd yn cael yr effaith fwyaf ar ein strydoedd mawr.

Bydd rheoliadau yn cael eu cyflwyno yn yr hydref ac, yn amodol ar gymeradwyaeth y Senedd, byddant yn dod i rym o 1 Ebrill 2027 ymlaen.

Bydd union werthoedd yr holl luosyddion ar gyfer 2027-2028 yn cael eu cadarnhau fel rhan o’r paratoadau ar gyfer y gyllideb, yn dilyn Cyllideb yr Hydref Llywodraeth y DU.

Pubs, restaurants, cafés, bars, licensed clubs, hotels, gyms, cinemas and other high street favourites across Wales are set to see their rates bills cut by 30% as the Welsh Government backs the businesses people depend on.

The move forms part of the Welsh Government’s manifesto commitment to rebalance business rates and breathe new life into town centres.

This permanent support will exceed the 15% temporary relief for food and drink hospitality currently in place, giving businesses greater certainty to plan and invest for the future.

Businesses set to benefit include:

food and drink hospitality venues: pubs, restaurants, cafés, bars, food courts, licensed clubs and live music venues
visitor accommodation: hotels, guest houses and hostels
leisure venues: cinemas, theatres, libraries, museums and gyms

Eligible small to medium sized properties with a rateable value below £51,000 will attract the permanent support. Retail shops will also continue to benefit from this support, which will build on the lower multiplier in place this year.

A small increase to the higher multiplier, which applies to the highest-value properties in Wales, will fund the support, without reducing the overall contribution business rates make to funding public services in Wales.

First Minister Rhun ap Iorwerth said:

Our high streets are the heartbeat of communities right across Wales, and the businesses that fill them deserve our backing.
This 30% cut to rates for pubs, cafés, gyms, hotels and so many other local favourites is about giving those businesses the confidence to invest, grow and keep serving the communities that rely on them.
We’re making the system work better for the sectors that bring our town centres to life.

The change sits alongside the work of the Town Centres Taskforce, which will consider what more tailored support individual town centres need, recognising that different parts of Wales face different challenges.

Cabinet Minister for Finance Elin Jones said:

This significant and permanent change will make a real difference to eligible hospitality and leisure businesses right across Wales.
We’ve taken a balanced approach, ensuring this support is affordable while protecting the vital contribution business rates make to our public services – targeting help where it will have the greatest impact on our high streets.

Regulations will be brought forward in the autumn and, subject to Senedd approval, will take effect from 1 April 2027.

The precise values of all multipliers for 2027-2028 will be confirmed as part of budget preparations, following the UK government’s Autumn Budget.